Historiek
Hoewel 'De Scheldegalm' dit wel verdient, is het niet onze bedoeling om bij deze geschiedschrijving te plegen.
De fragmentaire bronnen laten ons dit momenteel nog niet toe, maar er wordt aan gewerkt.
Wat we wel willen is onze leden en vrienden enkele 'headlines' en anekdotische fragmenten mee te geven over die voorbije 150 jaar.
In 2002 vierden we 150 jaar Koninklijke Zangmaatschappij "De Scheldegalm" en 25 jaar "Toneelgroep Scheldegalm". (Bekijk de uitnodiging) Dit onderscheid is eigenlijk kunstmatig, want uit de bronnen die we ter beschikking hebben blijkt duidelijk dat "De Scheldegalm" altijd 'toneel gespeeld' heeft. Weliswaar werd in vroegere tijden geen strikt onderscheid gemaakt, en was amusement zowel zang als toneel. We willen echter niet overdrijven en beginnen onze toneelhistoriek dan ook vanaf het moment dat er een duidelijk onderscheid werd gemaakt tussen de zangafdeling en de toneelgroep, met name het seizoen 1977-1978.
… Scheldegalm verdient grondig historisch onderzoek !
Onze zustervereniging "Koninklijke Harmonie Eendracht" vierde in 2001 haar 150-jarig bestaan. Of moeten we zeggen "moedermaatschappij", want in 1852 was er in de schoot van de toenmalige fanfare sprake van de oprichting van een "zangmaatschappij", die zes jaar later, in 1858 zelfstandigheid verwierf, en dan ook haar eerste vaandel liet inhuldigen als teken van echte culturele volwassenheid. Het oudste gekende reglement van de maatschappij stamt uit 1904 en opent met 'het lied van de vereniging', dat begint met "Eendracht maakt macht". Heet de harmonie niet "Eendracht" ?
Waren er in die pioniersperiode te weinig instrumenten voorradig, of waren er te weinig leden met gedegen muzikale kennis, en liet men die dan 'maar' zingen ? Het zijn uitspraken die historisch niet bewezen zijn, maar momenteel enkel kunnen verondersteld worden. De Scheldegalm verdient een grondig historisch onderzoek, gelet op haar unieke culturele présence in het Vlaamse landschap.
In elk geval kunnen we de stichtingsdatum met zekerheid in 1852 situeren. We zijn hiervoor gesteund door de historici "De Potter & Broeckaert".
… Scheldegalm zelfbewust Vlaams en politiek ongebonden !
Typerend is het laatste artikel van het reglement uit 1904: "Als zijnde kinderen van Vlaanderen zullen er voortaan geene zangstukken meer aangeleerd worden dan in de moedertaal." Deze mentaliteit van Vlaamse ontvoogding werd in 1904 strijdvaardig en radicaal geformuleerd. Ook de naam "De Scheldegalm" zelf wijst op dit Vlaamse zelfbewustzijn. Hij roept onmiddellijk associaties op met die grote Vlaamse toondichter Peter Benoit; die in diezelfde periode "De Schelde" componeerde, alhoewel dat het oudste vaandel bewijst dat de zangmaatschappij ouder is dan voormelde compositie. De vredige en ongeschonden ligging van Moerzeke, in een bocht van de Schelde, kan natuurlijk een even grote verklaring zijn voor de naam.
De politieke ongebondenheid is al even merkwaardig voor de tweede helft van de negentiende eeuw. België was toen verscheurd: de katholieke strekking, in ruime mate de drager van de Vlaamse ontvoogding (denk maar aan het Davidsfonds), het overwegend vrijzinnig en franstalig liberalisme en het opkomende socialisme, dat tegen beide andere bewegingen in 'de kleine man' verdedigde. De overlevering wil dat De Scheldegalm van oudsher neutraal was, en wanneer we er het eerste reglement op naslaan vinden we inderdaad geen enkele politieke of ideologische intentieverklaring terug, ook niet in bedekte termen. Ook de naam is niet ideologische gekleurd, wat bijvoorbeeld wel het geval was van de honderdjarige zustermaatschappij "Voor God en de Evenmensch". Wat betekent dat 'dat kleine boerengat' Moerzeke in het midden van de negentiende eeuw een sterk cultureel leven gekend heeft, dat zich los van de levensbeschouwelijke strekkingen onafhankelijk, bewust en doelgericht inzette voor de culturele ontvoogding van de Vlaming.
… weinig geweten over die eerste honderd jaar
Bij gebrek aan bronnen kunnen we weinig overleveren over die eerste honderd jaar van werking.We zijn er echter zeker van dat die bronnen aanwezig zijn, ergens … Is het niet zo dat het eerste vaandel uit 1858 in de jaren tachtig plots opdook bij een opkuis van de bergruimte onder de scène van de zaal 'De Vier Gekroonden', indertijd gebouwd door aannemer Claessens, wiens zoon Norbert meer dan vijftig jaar zingend lid is geweest van De Scheldegalm? En werd het oorspronkelijke reglement uit 1904 ook niet toevallig gevonden op zolder van de familie Bergmans, die een niet onbelangrijke rol speelde in de geschiedenis van onze maatschappij ? Wij zijn er van overtuigd dat er nog veel schatten op zolder kunnen worden gevonden, die een duidelijker beeld kunnen geven over de geschiedenis van 'De Scheldegalm'.
Wat we wel weten is dat De Scheldegalm al die jaren zichzelf is gebleven. Hun doel was en is nog steeds het zingen van driestemmige stapliederen door de straten, fier achter het vaandel. Een zangmaatschappij is dus zeker geen koor, maar eerder te vergelijken met een fanfare of harmonie, maar dan met als enige instrument: de stem. De maatschappij had dan ook een concrete sociale impact: zij was nadrukkelijk aanwezig bij allerlei openbare gelegenheden, zoals kermissen, optochten, officiële plechtigheden e.d. In die tijd kon men rekenen op een veertigtal trouwe leden. En 'trouw' waren ze, desnoods met zachte dwang, want in die tijd kende men nog 'de boetemeester', die bij elke gemiste repetitie of uitstap de boetes uitdeelde. De laatste 'boetemeester' van de maatschappij was wijlen Florent De Ridder, de vader van de huidige afgevaardigde beheerder Philippe, en topacteur Freddy.
Anecdotisch willen we verwijzen naar een uitnodiging voor een "Kunstzangfeest" in 1922 op Pasen en Paasmaandag. Opvallend is dat toen ook reeds toneel gespeeld werd. Het zangspel "De Kautermolen" werd toen opgevoerd. In de loop der jaren zou dit stuk nog meermaals op de planken gezet worden. Leuk om lezen zijn de aanwijzingen voor het publiek: "Streng verboden in de zaal te rooken om de zangers niet te hinderen. De Damen worden vriendelijk verzocht zich van hunne hoeden te ontdoen." In die tijd werd ook al met reservaties gewerkt ! Voorbehouden plaatsen kostten toen 3 fr., een Eerste plaats 2 fr. en een Tweede plaats 1 fr. Voor alle duidelijkheid werd erbij vermeld: "taks inbegrepen".
» vervolg...
Wat we wel willen is onze leden en vrienden enkele 'headlines' en anekdotische fragmenten mee te geven over die voorbije 150 jaar.
In 2002 vierden we 150 jaar Koninklijke Zangmaatschappij "De Scheldegalm" en 25 jaar "Toneelgroep Scheldegalm". (Bekijk de uitnodiging) Dit onderscheid is eigenlijk kunstmatig, want uit de bronnen die we ter beschikking hebben blijkt duidelijk dat "De Scheldegalm" altijd 'toneel gespeeld' heeft. Weliswaar werd in vroegere tijden geen strikt onderscheid gemaakt, en was amusement zowel zang als toneel. We willen echter niet overdrijven en beginnen onze toneelhistoriek dan ook vanaf het moment dat er een duidelijk onderscheid werd gemaakt tussen de zangafdeling en de toneelgroep, met name het seizoen 1977-1978.
… Scheldegalm verdient grondig historisch onderzoek !
Onze zustervereniging "Koninklijke Harmonie Eendracht" vierde in 2001 haar 150-jarig bestaan. Of moeten we zeggen "moedermaatschappij", want in 1852 was er in de schoot van de toenmalige fanfare sprake van de oprichting van een "zangmaatschappij", die zes jaar later, in 1858 zelfstandigheid verwierf, en dan ook haar eerste vaandel liet inhuldigen als teken van echte culturele volwassenheid. Het oudste gekende reglement van de maatschappij stamt uit 1904 en opent met 'het lied van de vereniging', dat begint met "Eendracht maakt macht". Heet de harmonie niet "Eendracht" ?
Waren er in die pioniersperiode te weinig instrumenten voorradig, of waren er te weinig leden met gedegen muzikale kennis, en liet men die dan 'maar' zingen ? Het zijn uitspraken die historisch niet bewezen zijn, maar momenteel enkel kunnen verondersteld worden. De Scheldegalm verdient een grondig historisch onderzoek, gelet op haar unieke culturele présence in het Vlaamse landschap.
In elk geval kunnen we de stichtingsdatum met zekerheid in 1852 situeren. We zijn hiervoor gesteund door de historici "De Potter & Broeckaert".
… Scheldegalm zelfbewust Vlaams en politiek ongebonden !
Typerend is het laatste artikel van het reglement uit 1904: "Als zijnde kinderen van Vlaanderen zullen er voortaan geene zangstukken meer aangeleerd worden dan in de moedertaal." Deze mentaliteit van Vlaamse ontvoogding werd in 1904 strijdvaardig en radicaal geformuleerd. Ook de naam "De Scheldegalm" zelf wijst op dit Vlaamse zelfbewustzijn. Hij roept onmiddellijk associaties op met die grote Vlaamse toondichter Peter Benoit; die in diezelfde periode "De Schelde" componeerde, alhoewel dat het oudste vaandel bewijst dat de zangmaatschappij ouder is dan voormelde compositie. De vredige en ongeschonden ligging van Moerzeke, in een bocht van de Schelde, kan natuurlijk een even grote verklaring zijn voor de naam.
De politieke ongebondenheid is al even merkwaardig voor de tweede helft van de negentiende eeuw. België was toen verscheurd: de katholieke strekking, in ruime mate de drager van de Vlaamse ontvoogding (denk maar aan het Davidsfonds), het overwegend vrijzinnig en franstalig liberalisme en het opkomende socialisme, dat tegen beide andere bewegingen in 'de kleine man' verdedigde. De overlevering wil dat De Scheldegalm van oudsher neutraal was, en wanneer we er het eerste reglement op naslaan vinden we inderdaad geen enkele politieke of ideologische intentieverklaring terug, ook niet in bedekte termen. Ook de naam is niet ideologische gekleurd, wat bijvoorbeeld wel het geval was van de honderdjarige zustermaatschappij "Voor God en de Evenmensch". Wat betekent dat 'dat kleine boerengat' Moerzeke in het midden van de negentiende eeuw een sterk cultureel leven gekend heeft, dat zich los van de levensbeschouwelijke strekkingen onafhankelijk, bewust en doelgericht inzette voor de culturele ontvoogding van de Vlaming.
… weinig geweten over die eerste honderd jaar
Bij gebrek aan bronnen kunnen we weinig overleveren over die eerste honderd jaar van werking.We zijn er echter zeker van dat die bronnen aanwezig zijn, ergens … Is het niet zo dat het eerste vaandel uit 1858 in de jaren tachtig plots opdook bij een opkuis van de bergruimte onder de scène van de zaal 'De Vier Gekroonden', indertijd gebouwd door aannemer Claessens, wiens zoon Norbert meer dan vijftig jaar zingend lid is geweest van De Scheldegalm? En werd het oorspronkelijke reglement uit 1904 ook niet toevallig gevonden op zolder van de familie Bergmans, die een niet onbelangrijke rol speelde in de geschiedenis van onze maatschappij ? Wij zijn er van overtuigd dat er nog veel schatten op zolder kunnen worden gevonden, die een duidelijker beeld kunnen geven over de geschiedenis van 'De Scheldegalm'.
Wat we wel weten is dat De Scheldegalm al die jaren zichzelf is gebleven. Hun doel was en is nog steeds het zingen van driestemmige stapliederen door de straten, fier achter het vaandel. Een zangmaatschappij is dus zeker geen koor, maar eerder te vergelijken met een fanfare of harmonie, maar dan met als enige instrument: de stem. De maatschappij had dan ook een concrete sociale impact: zij was nadrukkelijk aanwezig bij allerlei openbare gelegenheden, zoals kermissen, optochten, officiële plechtigheden e.d. In die tijd kon men rekenen op een veertigtal trouwe leden. En 'trouw' waren ze, desnoods met zachte dwang, want in die tijd kende men nog 'de boetemeester', die bij elke gemiste repetitie of uitstap de boetes uitdeelde. De laatste 'boetemeester' van de maatschappij was wijlen Florent De Ridder, de vader van de huidige afgevaardigde beheerder Philippe, en topacteur Freddy.
Anecdotisch willen we verwijzen naar een uitnodiging voor een "Kunstzangfeest" in 1922 op Pasen en Paasmaandag. Opvallend is dat toen ook reeds toneel gespeeld werd. Het zangspel "De Kautermolen" werd toen opgevoerd. In de loop der jaren zou dit stuk nog meermaals op de planken gezet worden. Leuk om lezen zijn de aanwijzingen voor het publiek: "Streng verboden in de zaal te rooken om de zangers niet te hinderen. De Damen worden vriendelijk verzocht zich van hunne hoeden te ontdoen." In die tijd werd ook al met reservaties gewerkt ! Voorbehouden plaatsen kostten toen 3 fr., een Eerste plaats 2 fr. en een Tweede plaats 1 fr. Voor alle duidelijkheid werd erbij vermeld: "taks inbegrepen".
» vervolg...